# Werkt leren met spelletjes? Wat het onderzoek zegt

> Vier studies naast elkaar: hoeveel leren kinderen van spellen, vinden ze het echt leuker, en wat moet je doen om er iets aan te hebben in de klas.

URL: https://spellenvoorschool.nl/werkt-spelend-leren/  
Gepubliceerd: 2026-11-18  
Categorie: Spelen en leren  
Door: Redactie Spellenkast

Gemiddeld een beetje: in grote overzichtsstudies leerden leerlingen met een leerspel iets meer dan met een gewone les en onthielden ze het iets beter. Of ze het leuker vonden, is minder zeker. Veel hangt af van hoe je speelt: vaker, en samen.

## Vier studies naast elkaar

Er zijn veel losse studies naar leren met spellen. Wij zetten er vier naast elkaar: drie overzichtsstudies die tientallen onderzoeken samenvoegen (meta-analyses), en één experiment met kleuters dat vaak wordt aangehaald omdat het over een gewoon bordspel gaat.

| Studie | Wat werd vergeleken | Hoeveel onderzoek | Wat ze vonden | In gewone taal |
|---|---|---|---|---|
| [Wouters e.a. (2013)](https://research-portal.uu.nl/en/publications/a-meta-analysis-of-the-cognitive-and-motivational-effects-of-seri/) | Leerspellen tegenover gewone instructie | 77 studies, 5.547 deelnemers | Leerwinst 0,29; onthouden 0,36; motivatie 0,26, niet significant | Iets meer geleerd, iets beter onthouden, niet aantoonbaar leuker |
| [Clark e.a. (2016)](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4748544/) | Digitale spellen tegenover lessen zonder spel, 6 tot 25 jaar | 69 studies, 6.868 deelnemers | Leerwinst 0,33 (57 studies) | Vergelijkbaar met Wouters; het ontwerp en de manier van spelen maken het verschil |
| Arztmann e.a. (2023) | Spellen bij rekenen en bètavakken tegenover gewone lessen, basisschool en onderbouw voortgezet onderwijs | 39 studies | Kennis 0,67; motivatie 0,51; gedrag 0,93 | Grotere effecten, maar met grote verschillen tussen studies |
| Siegler en Ramani (2008) | Kleuters uit gezinnen met een laag inkomen: getallenbordspel tegenover hetzelfde spel met kleuren | één experiment | Na vier keer een kwartier met getallen was de achterstand in getallen schatten weg; met kleuren niet | Het spel werkt door de getallen, niet door het spelen zelf |

De getallen in de vierde kolom zijn effectgroottes. Hoe je die leest, staat hieronder.

## Hoe groot is een effect van 0,29?

Klein tot middelgroot. Een effectgrootte van 0,29 betekent ongeveer dit: de gemiddelde leerling die met een spel leerde, scoorde hoger dan zo'n 61 procent van de leerlingen die de gewone les kregen. Zonder enig verschil zou dat 50 procent zijn.

| Effectgrootte | Gemiddelde spelleerling scoort hoger dan … van de andere groep | Uit welke studie |
|---|---|---|
| 0 | 50 procent | (geen verschil) |
| 0,08 | 53 procent | Clark: één losse spelsessie |
| 0,29 | 61 procent | Wouters: leerwinst |
| 0,33 | 63 procent | Clark: leerwinst |
| 0,36 | 64 procent | Wouters: onthouden |
| 0,44 | 67 procent | Clark: spel in meerdere sessies |
| 0,67 | 75 procent | Arztmann: kennis bij rekenen en bètavakken |

De omrekening is standaard statistiek en gaat uit van een normale verdeling van scores. Het blijven gemiddelden over heel verschillende studies. Arztmann en collega's schrijven er zelf bij dat de verschillen tussen studies groot zijn: een gemiddelde van 0,67 betekent dat sommige spellen veel opleverden en andere weinig of niets.

## Is leren met spelletjes ook leuker?

Minder zeker dan je zou denken. Wouters en collega's vonden in 31 studies (2.216 deelnemers) geen aantoonbaar verschil in motivatie: het effect van 0,26 was niet significant. Clark en collega's vonden wel een positief effect op wat zij "intrapersoonlijke" uitkomsten noemen (0,35, 14 studies), maar dat is een bredere groep dan motivatie alleen. Arztmann en collega's vonden bij rekenen en bètavakken een effect van 0,51 op motivatie, en dat basisschoolleerlingen spellen motiverender vonden dan leerlingen in het voortgezet onderwijs.

Eerlijk samengevat: het beeld dat kinderen een spel altijd leuker vinden dan een les, klopt niet zomaar. Voor de leerwinst is het bewijs steviger dan voor het plezier.

## Zes regels die eruit volgen

Uit de studies volgen een paar regels die je in de klas direct kunt gebruiken. Bij elke regel staat hoe sterk het bewijs is.

### 1. Speel vaker, niet langer

Bij Clark en collega's gaven spellen die over meerdere sessies werden gespeeld een effect van 0,44; één losse sessie gaf 0,08, nauwelijks meer dan niets. Hoeveel minuten er in totaal werd gespeeld, maakte geen verschil. Wouters en collega's vonden hetzelfde: meer leerwinst bij meerdere sessies. Vier keer tien minuten in een week is dus een betere keus dan één middag.

*Bewijs: in twee overzichtsstudies, consistent.*

### 2. Samen, niet ieder voor zich tegen elkaar

Bij Wouters en collega's leverden spellen meer op als leerlingen in groepjes speelden. Clark en collega's vonden dat spellen waarin leerlingen ieder voor zich tegen elkaar streden gemiddeld geen leerwinst opleverden (−0,06, maar in maar 4 studies), en dat teams die samen tegen andere teams speelden het duidelijk beter deden dan kinderen die alleen tegen elkaar speelden. De grootste winst zat overigens in spellen die een leerling alleen speelde, zonder wedstrijd (0,45).

Voor de klas: maak van een snelheidsspel een teamspel, of haal de wedstrijd eruit.

*Bewijs: in twee overzichtsstudies; de aantallen per spelvorm zijn klein.*

### 3. Houd het kaal

Bij Clark en collega's deden eenvoudige, schematische spellen het beter (0,48) dan spellen met een realistische uitstraling (−0,01). Na correctie voor andere verschillen tussen de spellen was dat verschil niet meer overtuigend. Spellen met veel verhaal en aankleding gaven gemiddeld kleinere effecten.

Voor de klas: een spel hoeft geen mooi bord, verhaal of thema te hebben om te werken. Tijd die je in knippen en plakken steekt, kun je ook aan een extra speelronde besteden.

*Bewijs: één overzichtsstudie, voorzichtig.*

### 4. Zet de leerstof in het spel zelf

Siegler en Ramani lieten kleuters uit gezinnen met een laag inkomen vier keer een kwartier een eenvoudig bordspel spelen met de getallen op een rij vakjes. Daarna was hun achterstand in het schatten van getallen ten opzichte van leeftijdgenoten weg. Een groep die hetzelfde spel speelde met gekleurde vakjes in plaats van getallen, ging er niet op vooruit.

Voor de klas: het spel werkt door wat je onderweg moet doen of zeggen. Bij ganzenbord met kleuren oefen je niets; met getallen op de vakjes en hardop tellen wel.

*Bewijs: één sterk experiment, bij kleuters en bij getalbegrip.*

### 5. Praat er kort over

Wouters en collega's vonden meer leerwinst als het spel werd gecombineerd met andere instructie. Clark en collega's vonden voor extra uitleg naast het spel geen duidelijk verschil (0,36 met, 0,32 zonder). Hier zijn de studies het dus niet over eens.

Voor de klas: het kost bijna niets. Eén zin vooraf over wat jullie oefenen, één vraag na afloop over wat lastig was.

*Bewijs: wisselend.*

### 6. Let op wie achterblijft

Bij Arztmann en collega's wezen beschrijvende analyses erop dat leerlingen uit gezinnen met een lage sociaal-economische status mogelijk minder profiteerden van spellen. Ze waarschuwen zelf dat daar te weinig studies voor waren om het hard te maken. Siegler en Ramani lieten juist zien dat het goede spel een achterstand bij kleuters uit gezinnen met een laag inkomen kan inlopen.

Voor de klas: kijk na een spel wie er echt aan bod kwam. In spellen waarin de snelste wint, oefenen de kinderen met een achterstand het minst.

*Bewijs: zwak en tegenstrijdig; reden om op te letten, niet om conclusies te trekken.*

## Wat het onderzoek niet zegt

- **Het gaat vooral over spellen op een scherm.** Clark en collega's keken alleen naar digitale spellen. De gemiddelde leeftijd in hun vergelijkingen was ruim 13 jaar, ouder dan de meeste kinderen op de basisschool. Over klassenspellen zonder scherm, zoals tafelbingo of galgje, is weinig vergelijkbaar onderzoek. De regels hierboven gaan over hoe je speelt, niet over het scherm, dus het ligt voor de hand dat ze ook voor die spellen gelden. Bewezen is dat niet.
- **Het zegt niet dat een spel beter is dan goede instructie.** In de overzichtsstudies was de vergelijking steeds met "gewone lessen", en hoe goed die waren, verschilt per studie.
- **Het zegt niet dat elk spel werkt.** Het zijn gemiddelden over studies die onderling sterk verschillen. Een slecht spel kan niets opleveren, of minder dan de gewone les.
- **Het zegt niet dat kinderen het altijd leuker vinden.** Zie hierboven.
- **Het zegt niet dat jongere kinderen minder hebben aan spellen.** Volgens Arztmann en collega's was het eerder andersom: basisschoolleerlingen leerden meer van spellen dan leerlingen in het voortgezet onderwijs.

## Wat dit betekent voor je spelkeuze

Kies spellen waarin elk kind vaak een antwoord moet geven, speel ze in korte rondes over meerdere dagen, en laat kinderen samen spelen. Dat is geen bewezen recept voor klassenspellen, wel de beste vertaling van wat er bekend is.

Een paar voorbeelden uit onze lijsten:

- **Iedereen tegelijk aan de beurt:** Waar of niet waar en Eigen bingo, uit [Spelletjes voor in de klas](https://spellenvoorschool.nl/spelletjes-voor-in-de-klas/). Elk kind beslist bij elke vraag.
- **Kort en vaak:** het weekschema in [Tafels oefenen](https://spellenvoorschool.nl/tafels-oefenen/), met tien minuten per dag en elke week een ander spel.
- **Samen in plaats van tegen elkaar:** Samen tot twintig, Ik heb… wie heeft… en Hints in teams.
- **Leerstof in het spel zelf:** Tafelsprong op een getallenlijn, waarbij de groep elke sprong meetelt en het kind de som zegt.

Wees zuinig met spellen waarin je uitvalt bij de eerste fout, en met lange spellen met veel uitleg en weinig oefening.

## Voor ouders: spel als aanvulling

Een leerspel thuis, op tafel of op een tablet, kan je kind helpen iets te oefenen wat het op school al heeft geleerd. Het vervangt de uitleg van de leerkracht niet. Een paar dingen om op te letten:

- **Liever elke dag tien minuten** dan één keer per week een uur. Dat is de duidelijkste les uit het onderzoek.
- **Kijk wat je kind in het spel eigenlijk doet.** Rekent het, of klikt het vooral op knoppen en kijkt het naar beloningen? Een eenvoudig spel waarin elke beurt een som is, doet meer dan een mooi spel met veel tussenfilmpjes.
- **Speel mee.** Een spelletje met getallen op het bord, waarbij je kind hardop telt, is precies het soort spel dat in het kleuteronderzoek werkte.
- **Verwacht geen wonderen.** Een leerspel geeft gemiddeld een klein voordeel. Merkt je kind dat het niet lukt, dan helpt een gesprek met de leerkracht meer dan een extra app.

## Veelgestelde vragen

### Leren kinderen meer van leerspellen dan van gewone lessen?

Gemiddeld een beetje. In een overzicht van 77 studies leverden leerspellen iets meer leerwinst op dan gewone instructie (effectgrootte 0,29) en onthielden leerlingen de stof iets beter (0,36).

### Vinden kinderen leren met spelletjes leuker?

Dat is minder zeker dan vaak wordt gedacht. Wouters en collega's vonden in 31 studies geen aantoonbaar verschil in motivatie. Twee latere overzichtsstudies vonden wel een positief effect op motivatie of verwante uitkomsten.

### Hoe vaak moet je een leerspel spelen?

Vaker en korter. In het overzicht van Clark en collega's gaven spellen die in meerdere sessies werden gespeeld een effect van 0,44, één losse sessie 0,08. De totale speeltijd maakte geen verschil.
